Een onzichtbare zet.
De buitenlandse cracks.
De dames.
De talenten.
De Nederlanders.

De reis ging wel goed, maar slapen lukte (ondanks de meegenomen melatonine) niet echt. Bij de maaltijdreservering had ik ook een foutje gemaakt: aziatisch vegetarisch is lekker, maar ’s ochtends vroeg een warme maaltijd is niet mijn ding (maar in Azie heel gebruikelij, zo bleek later in het hotel). Cars twee bleek een stuk minder dan het eerste deel, en na nog een paar afleveringen van komedies kwam ik eind van de middag lokale tijd aan.

Het vliegtuig uit liep ik snel door omdat ik nog een visa moest kopen en ik een lange rij verwachtte (net als eerder in Nairobi). Die was er inderdaad, maar er waren wel behoorlijk wat balies open (in Nairobi maar twee) dus het wachten viel nog wel mee. Toch was er een tegenvaller: ik kon de prijs (25 dollar) niet in euro’s betalen, “cause I have no change”. Hij verwees me naar de visa payment counter waar men mij vertelde dat de prijs 20 euro was, en dat rekende ik contact af. Vervolgens mocht ik weer achteraan aansluiten in de rij voor de visabalie…

Ik had vooral getracht op te schieten (tevergeefs dus) omdat ik opgewacht zou worden en ik de man niet al te lang wilde laten wachten. Die stond er nog wel braaf, en een andere man (die nauwelijks Engels praatte, zodat we slechts enkele korte gesprekjes hadden (”Holland hot? No, Holland cold.”) bracht me door de avondspits naar het hotel. Een prima hotel en ik kon zien waarom ze vijf sterren gekregen hebben. De badkamer had b.v. zowel een bad als een douchecabine. En er was gratis internet! In Nederland betaal je twaalfhonderd euro voor een paar minuten internetten in een vijfsterrenhotel… En op de TV is BVN te krijgen (met o.a. Pauw & Witteman), ook een meevaller. Het ontbijt was ook uitmuntend, het beste buffet dat ik heb meegemaakt (beter nog dan de Rotterdamse Hilton), zo kon je er zelfs smoothies krijgen. Helaas bestond het speciale buffet voor schakers bij de lunch en diner uit vlees, vis, bami met vlees, bami met vis, aardappelen met vlees, pasta met vis, groente met vlees, groente met vis, kip en witte rijst. Goed voor de lijn, een week witte rijst eten.

Ik kende de andere spelers die aan het toernooi meedoen nauwelijks, dus bij de openingsceromonie zat ik remi aan een tafel (of nouja, Wang Yue en Li Chao zaten ook aan die tafel: de ene was aan het lezen, de andere met zijn tablet aan het spelen). Maar tegen het einde van de ceronomie, toen een bandje o.a. Elvis en Queen ging spelen, schudde ik wat handen van officials en raakte ik in gesprek met een van hun, een oudere vrouw die net in Amsterdam was geweest om haar neef te bezoeken. En daarna wilde ze met me dansen, en hoewel niemand anders dat deed vond ik het prima. Zo voelde ik me minder remi

De rustdag was al na de derde ronde. Er was een uitje georganiseerd naar o.a. het geschiedenismuseum en dat leek me interessant, omdat het o.a. over de verwoesting van Jakarta door Hoornaar Jan Pieterszoon Coen ging (om vervolgens Batavia te stichten, helaas mocht de naam Nieuw Hoorn niet). Probleem: men ging om negen uur weg, terwijl ik gepland had een klein beetje slaap in te halen op de rustdag (een klein beetje, want het ontbijt was tot tien uur). Daarom ging ik maar niet mee. Ik ging ook niet naar het museum: ik had een taxi
kunnen nemen, maar wilde (ondanks 35 graden buiten) liever gaan lopen langs de twaalfbaansweg (naar het geschiedenismuseum kon ik vast na het toernooi nog wel gaan). Na een half uurtje (en een paar keer rennen om onveilig over te steken) kwam ik bij een heel groot winkelcentrum (paar honderd winkels schat ik). Heel veel interessants trof ik er niet aan, maar ik was er toch een tijdje zoet, en kocht o.a. een Indonesische hiphopcd voor mijn moeder.

Nog een half uurtje verderop was het Nationale Museum (in het gebouw wat eerst het Bataviaasch Genotschap van Kunsten en Wetenschappen was), tegenover net Nationale Monument. Plaatje Een erg goedkoop museum: toegangsprijs was nog niet eens een euro en daarvoor kreeg ik ook nog twee boekjes, een cd en een gefrankeerde ansichtkaart. Ze hadden o.a. een interessante collectie muziekinstrumenten (en ik had een flashback naar het tropenmuseum) en eh.. de rest vond ik wat minder interessant. Tot zover het culturele hoogtepunt van de dag. De terugweg liep ik ook, en hoe gaat dat dan: elke paar minuten is er wel iemand met een bromfietstaxi die je wil vervoeren, zelfs al loop je tegen het verkeer in. Een T-Shirt (of een bordje) met groot NO erop was handig geweest.

Overigens had je vroeger fietstaxi’s in plaats van bromfietstaxi’s, maar, aldus Wikipedia: “In 1966 waren er naar schatting 160.000 fietstaxi’s actief, ongeveer 15% van de totale beroepsbevolking was fietstaxichauffeur. In 1971 werden de fietstaxi’s verboden op de doorgaande wegen en kort daarna probeerde de overheid een totaalverbod door te voeren, hierdoor daalde het aantal fietstaxi’s aanmerkelijk, maar bleef er toch nog een deel over. In plaats daarvan kwamen er een soort fietsen met kleine motoren.”

En het toernooi… er waren zes speeldagen, waarvan drie met zes ronden. De ochtendrondes waren oorspronkelijk om negen uur gepland, dat werd na de playersmeeting half tien, en dat viel eigenlijk best te doen. Het heeft ook wel voordelen: de dagen zonder ochtendronde voelden als een halve rustdag. Maar mijn toernooi ging zoals gevreesd niet goed, waarschijnlijk gedeeltelijk door de lange reis en de jetlag, gedeeltelijk omdat de Indonesische spelers wat underrated zijn.

Mijn partijen waren ook niet heel interessant. Daarom slechts 1 fragment tegen een speler met 2255.

Wit staat iets beter vanwege het loperpaar. Paardruil leek me slim, en dat is het op zich ook, als wit oplet.

16.Pd4 Pxd4 17.Dxd4?? Dc2

Oeps. Ik had wel in mijn achterhoofd dat ik moest opletten vanwege de ongedekte lopers, maar beter had ik het ook in mijn voorhoofd gehad. Hij speelde het goed uit, de man, dat wel.

In de laatste ronde hield de Vietnamees Van Huy Nguyen me op remise en die haalde daarmee een grootmeesterresultaat. Fijn voor hem, maar een overwinning had me een behoorlijke prijs opgeleverd, nu werd het 450 dollar. Dat was nog goed betaald voor mijn prestatie (2825 leverde me vlak voor het toernooi maar 400 euro op) maar ik heb dus wel een kans laten liggen om echt goed te verdienen…

Het plan om een dag na het toernooi (ik moest pas ’s avonds vliegen) naar het geschiedenismuseum te gaan ging ook al niet door. De organisatie zou me al om twaalf uur naar het vliegveld brengen (waarschijnlijk omdat 12 uur checkout tijd was) dus in plaats van het museum ging ik maar naar een winkelcentrum om nog wat voor mijn vader te kopen. Vijf voor twaalf werd ik echter gebeld dat ze het veranderd hadden, dat ze me op drie uur zouden brengen en dat ik langer in mijn kamer mocht blijven. Ja, toen had ik ook niet echt tijd meer voor een uitje.

Maar de terugreis ging goed: Thor was best vermakelijk en ook de pinguins van Mr Pepper waren best leuk. Wel jammer dat ik pas vlakbij Amsterdam ontdekte dat de BBC Live Lounge 4 tussen de cd’s stond. Bonkers!

Mijn computer vindt het zelfs gelijk, maar zwart staat wel gelijker dan wit: zwart’s koning staat iets actiever, f5 is zwak, de h-pion mogelijk sterk en a2 is zwakker dan a7. Wit heeft wel een actievere loper, maar op b4 kan La6, daarom speelde wit eerst zijn koning naar d3. Daarmee onderschatte hij wel het gevaar van de zwarte h-pion.

29. Kf2 Kf6 30. Ke3 Ke5 31. Kd3 Lc8 Het juiste moment, nu zwart met schaak op f5 kan slaan, maar wit had hier met 32.f6 een belangrijk tempo kunnen winnen (de koning moet daarna toch terug naar e5). 32. Lxc6? Lxf5+ 33. Kc3 h5

Marco had het eindspel tot nu toe snel gespeeld, maar nu begon hij een half uur na te denken. Met de koning op c3 is de h-pion niet meer goed door zijn koning te stoppen, dus dan blijven er nog twee manieren over om remise te maken: of een gunstig aflopende wedren, of de loper geven voor de h-pion en zorgen dat zwart alleen een a-pion overhoudt (verkeerde randpion). In de tussentijd had ik gezien dat beide plannen falen. 34. Lg2 De wedren 34. b4 h4 35. c5 bxc5 36. bxc5 h3 37. Lh1 Le4 38. Lxe4 Kxe4 39. c6 h2 40. c7 h1D 41. c8D Dc1+ wint voor zwart. 34… h4 35. Kb4 Na 35. b4 kan zwart wel de loper winnen: 35…h3 36. Lxh3 Lxh3 37. a4 a6! en zwart houdt zijn b-pion. 35… Kf4 Nu vooral geen 35… h3? 36. Lxh3 Lxh3 37. Kb5 Lc8 38. Kc6 maar de tekstzet wint makkelijk, zwart laat gewoon zijn h-pion promoveren. 36. Kb5 Kg3 37. Lh1 h3 38. Ka6 Kf4 39. Kxa7 Le4 40. Lxe4 Kxe4 0-1

De rest van de zaterdag was makkelijker: Chiel zag pas hoe sterk mijn aanval was toen het te laat was, en ’s avonds namen Erik en ik alvast een voorschot op het delen van de eerste prijs. Dat was goed gezien van hem, want hij kreeg zondag twee relatief makkelijke tegenstanders, terwijl ik de Britse grootmeester Stewart Haslinger (die vaker in Nederland dan in Engeland speelt, omdat er in zijn land weinig interessante weekendtoernooien zijn) en Lars Ootes te bestreden kreeg. Uit mijn eerste zondagpartij een opgave: wat moet wit spelen?

Het duurde even voor ik het doorhad, maar wit wint een stuk met 39. Lf1! Txe4 40. Dxe4! Pxe4 41. Lxc4 Pxc3 42. Lxf7+ Kxf7 43. Lxc3 en dat was ook genoeg voor de partijwinst.

Lars Ootes verzon in deze stelling een originele zet. Ik had 15.Lh6 verwacht, maar hij vond dat hij beter zijn dame dan zijn loper daar kon zetten: 15. Dd2!? Naast Dh6 (gevolgd door Pg5 of Lg5) is nu ook Pg5xh7 iets waar zwart rekening mee moet houden. Er is echter slecht nieuws voor wit: dat laatste is redelijk kansloos en het uitvoeren van het eerste plan heeft als consequentie dat de dame geen velden meer heeft. Ik ging eerst maar eens het dekken van h7 voorbereiden: Te8 16. h4 Pd7 17. Df4 Pc5 Nu helpt 18.Pg5 Tf8 (met het plan f6) zwart alleen maar, en je witveldige loper geef je ook liever niet op. Toch leek me dat nog de beste optie. 18. Lf1 Lf5 19. Te2

Dit kan het niet zijn voor wit, en zwart wint nu ook minstens een pion. 19…Pce6 20. Dh2 Lg4 h4 is niet te dekken en wit heeft geen actief plan. Al balend overzag Lars nog iets. 21. Le3? Lxf3 22. gxf3 d4 23. Td1 Db6 0-1

Erik had het met zijn remise zelfs heel goed gezien, want ondanks dat mijn gemiddelde tegenstand (exclusief onze onderlinge partij) 85 punten hoger was, won hij het toernooi op weerstandspunten. Maar goed, het prijzengeld werd gedeeld, en vandaag won (maandag) ik nog een toernooi in Abbekerk, dus mijn pasen was goed!

De volgende dag was ik goed afgetraind, en dat was nodig ook, want ik had zwart tegen Benjamin Bok. Uit de opening kreeg ik comfortabel spel en in beginnende tijdnood had hij het probleem van zijn koning nog niet opgelost:

En dus ging ik voor complicaties, al was 22…Dc7 hier de beste zet. 22… Lxf5!? 23. exf5 c4 24. dxc4 e4 25.Pe5 Wit had twee goede alternatieven: 25. Pd4 Lb4+ 26. Kf1 bxc4 27. bxc4 Pc3 28. De3 c5 29. Pc6 Dc8 30. Lxc3 Lxc3 31. Dxc3 Dxc6 32. De3 en 25. O-O-O bxc4 26. bxc4 Tb8 27. cxd5 Db6 28. Ld4 La3+ 29. Kd2 c5 30. Lc3 Lb4 31. Dc4 exf3 32. Tge1 geven beiden ongeveer gelijk spel. 25… Lb4+ 26. Kf1 Pc3 27. Lxc3 Lxc3 28. Td1 Dc7 29. Pd7 Tad8

30.Tg3? 30. Pf6+ ziet er verleidelijk uit, en het blijkt ook goed: gxf6 31. Txd8 Txd8 32. Dxh5! Kf8 33. g6 en hoewel zwart zich kan verdedigen, heeft wit genoeg tegenspel voor remise. 30… Txd7 31. Txc3 Dh2 Nu staat zwart erg goed, maar in de tijdnoodfase mis ik een paar winsten. 32. Tg3 Dh1+ 33. Tg1 Dh3+ 34. Tg2 Txd1+ 35. Dxd1 e3 36. fxe3 Dxf5+ 36… bxa4 wint gewoon. 37. Kg1 Txe3 En hier 37… bxa4 38. Tf2 De6 39. bxa4 Dxe3 40. Dd7 De6 38. cxb5 De4?! 39. Kf1? Na 39. Dd8+ Kh7 40. Dd2 is het niet meer zo duidelijk. 39… cxb5 39… Tf3+! 40. axb5 Df5+ En alweer: 40… Tf3+ 41. Tf2 Th3 en zwart wint. 41.Kg1

Nu kon ik de balans opmaken en gelukkig staat zwart nog steeds erg goed. Bij (bijna-)eindspelen met toren en dame is de veiligheid van de koning meestal de belangrijkste factor, en de zwarte staat veel veiliger dan de witte. Verder is h4 zwak, al moet zwart oppassen niet daar te slaan als Dd8+ en g6+ mogelijk is. 41. Kg1 Dxb5 42. Td2 Tg3+ 43. Kf2 Tg4 44. Td8+ Kh7 45. Dd5 Zo voorkomt wit matgezet te worden (althans, op korte termijn), het nadeel is dat zwart nu een pion wint. Dxd5 46. Txd5 Txh4 47. Txa5 Th2+ 48. Kg3 Txc2

Het beste waar wit nu op kan hopen is g6 uitlokken en de toren op b5 zetten. Maar zelfs dan wint zwart: toren op g4 en de koning erbij (gh tegen b wint). In de partij gaat het makkelijker. 49. Tf5 Kg6 50. Tb5 Td2 51. b4 Td4 52. Kf3 Tg4 53. Ke3 h4 54. Kf3 h3! 55. Kxg4 h2 56. Tb6+ f6 57. gxf6 gxf6! 0-1

De negende ronde mocht ik met wit tegen Yelena Dembo. Op papier niet heel moeilijk, maar ze had al een partij gewonnen tegen een sterke grootmeester en ook al diverse (vaak snelle) remises gespeeld. Ook tegen mij bood ze na zet 14 remise aan, maar dat die andere grootmeesters gek zijn, betekent nog niet dat ik het ben. Maar toch, mijn grote voordeel na de opening verwaterde en in de tijdnoodfase liet ik haar veel te actief worden. Ik verloor een pion, mijn koning was in de problemen… maar toevallig deed ik de goede zetten en dat leidde tot deze stelling.

De witte koning staat nog steeds niet uberveilig, maar wel erg geschikt voor een eventueel eindspel. Ik was even bang dat 42… c6 sterk zou zijn, maar zag toen 43. dxc6 d5 44. Dxh6+! Dxh6 45. Txh6+ Kxh6 46. Kd4 en dat lijkt toch wel gewonnen voor wit. Verder dreigt 43.De6, vandaar: 42…Te7 Met een remiseaanbod waar ik maar niet meer op reageerde. 43.Dh4 Dwingt dameruil af. Ook 43.Dg4 Tg7 44.De6 was sterk. 43… Dxh4 44. Txh4 Kg6 45. Pd4 Lg7 46. Tg4+ Kh7 47. Pxb5 Wit kan hier een pionneneindspel forceren met 47.Pf5, maar wint dat of is het remise? Ik kom hier nog op terug. 47… a6 48. Pa7 Lb2 49. Tg1 Het schaakje op c1 moet voorkomen worden. Te8 50. Pc6 Kh6

Het witte plan is simpel: a-pion naar voren, b5 spelen, a-pion nog verder naar voren, materiaal winnen. Zwart kan alleen maar afwachten. 51. a4 Kh7 52. a5 Kh6 53. Tb1 Lc3 54. b5 axb5 55. Txb5 Ta8 56. Kxe4 Kg6 57. Kd3 Le1 58. Tb1 Lh4 Slaan op a5 is beter, maar het verandert alleen het aantal zetten van de partij, niet de uitslag. 59.Tb8 1-0

Zodoende had ik (dankzij een goede tiebreak) anderhalf punt nodig uit de laatste twee ronden om me te plaatsen voor de worldcup. Het plan was om eerst met zwart remise te maken tegen Ria Zantsev om dan de laatste ronde met wit te winnen, maar dat lukte niet helemaal:

Ondanks het falen van dat plan ging ik toch maar proberen het tweede deel uit te voeren. Verleden jaar had ik met zwart remise gespeeld tegen Anna Muzychuk, maar met wit had ik meer succes. Ik won na de opening een dame, maar daar kreeg ze in eerste instantie genoeg materiaal voor (toren, stuk en pion). Nadat ze ook een kwaliteit moest offeren had ze twee lopers (en een zeer gedekte vrijpion) voor de dame en dat schatte ik als technisch gewonnen in voor wit. Na de tijdcontrole stond het zo:

Ik had de toren van c1 naar c7 gekregen (via c3, a3, a6, c6, c7) en mijn koning had ik richting centrum verschoven om de c-pion in te gaten te houden, maar wat nu? Zwart dreigt de h-pion te winnen met Th8 en waar moet mijn koning dan schuilen? Ik keek naar 42.Txe7+ Kxe7 43.Dh4+ en wit kan dan de a-pion winnen, maar de zwarte c-pion komt dan op c2 en dat kan nooit goed voor wit wezen. Wat wit eigenlijk wil in deze stelling is met zijn dame bij de zwarte koning komen, maar hoe? Via a3 wellicht? Ik bekeek wat varianten, maar ook dat beviel me uiteindelijk niet. 41.Tc6 Kf7 is een zetherhaling waarmee ik ook niet opschiet, en na slaan op a7 doet zwart ook Th8. Hoewel wit dan nog iets kan proberen… 41. Txa7 Th8 42. Ta6! Dit is de manier waarop het zwarte tegenspel voorkomen wordt. 42…Kd7 Ook op 42…Kf7 komt 43.h4. 43.h4 Dit is de pointe: zwart kan met loper noch toren op h4 slaan. 43…c3? Beter was het om af te wachten. Wit zal dan waarschijnlijk proberen te winnen door de koning naar c3 te spelen en een vrije b-pion te maken. 44. e4! Nu dringt de witte dame de zwarte stelling binnen, waarna de winst makkelijk is. dxe4 45. Ta7+ Ke6 46. d5+ Kf7 47. Dxd6 Te8 48. Dc5 e3 49. d6 1-0

Zo eindigde ik uiteindelijk op de 46e plaats en leverde het toernooi mij 8.8 ratingpunten op. Een jaar geleden wist ik op de meilijst (mede dankzij het EK) een persoonlijk ratingrecord van 2608 te boeken, ditmaal kom ik rond de 2615 uit (als de Bundesliga meegeteld wordt). Hopelijk laat ik de duikeling die daarna kwam dit keer achterwege…

Met wit tegen Rublevsky kreeg ik een prettige stelling. Hij besloot te vluchten in een toreneindspel dat eruit zag alsof het wel remise te keepen moest zijn:

De witte toren moet naar de d-lijn (meteen, of minder goed, na 30.Tf3 Tb4 31.Tf2 Tb3 alsnog met 32.Td2) waarna zwart eerder met zijn koning op d4 is dan de witte koning op e3. Zo geschiedde: 30. Td1 Kf6 31. Kg2 Tb4 32. Td2 Ke5 33. Kf3 Kd4

Het is duidelijk dat als wit wil winnen, het van de koningsvleugelpionnen moet komen. Wit kan proberen een vrijpion te maken door met zijn pionnen naar voren te gaan, maar het kan ook door h7 te veroveren met toren of koning (onder opoffering van zijn centrum). In het laatste geval is het ook nuttig de g-pion zo ver mogelijk naar voren te hebben.

34. g4 d5 Een prettige bijeenkomst van de laatste zet is dat na 34…Tb3 35.g5 wit de race zou winnen als zwart op d3 slaat. 35. g5 e5 Op 35… Ke5 had ik 36. Tc2! gepland om op h7 af te gaan. Een voorbeeldvariant: 36…dxe4+ 37. dxe4 Tb3+ 38. Kg4 Kxe4 39. h4 e5 40. Tc7 Txb2 41. Txh7 Tg2+ 42. Kh5 b5 43. Kg6 b4 44. Tb7 Kf4 45. Txb4+ e4 46. Kh6 Kf3 47. g6 e3 48. h5 e2 49. Tb1 Kf2 50. g7 e1D 51. Txe1 Kxe1 52. Kh7 en wit wint. 36. h4 Tb3 37. exd5 Dat was hiervoor minder goed geweest omdat de witte koning dan van de kandidaatvrijpion afgesneden is, maar nu de toren op b3 staat is het goed, ondanks de volgende mogelijkheid: 37… e4+ 38. Kf4 exd3 39. h5 Kxd5 Nu is het makkelijk voor wit. Echter, ook na het betere 39… Tb5 wint wit: 40. g6 hxg6 41. hxg6 Txd5 42. g7 Td8 en brengt het subtiele 43. Th2! Tg8 44. Tg2 zwart in tempodwang, waardoor hij zijn d-pion verliest. Na 44…Kd5 45. Ke3 Ke6 46. Kxd3 Kf7 47. Kd4 Txg7 48. Txg7+ Kxg7 49. Kc5 Kf6 50. Kd6! kan zwart dan opgeven. 40. g6 hxg6 41. h6 Ook 41. hxg6 Ke6 42. Tg2 d2 43. g7 wint. 41… Tb4+ 42. Kg5 Ke4 43. h7 Ke3 44. Td1 Ke2 45. Th1 1-0

Een mooie scalp, en als belonining mocht ik nog een keer met wit, dit keer tegen Judit Polgar. Ik dacht iets solides te spelen, maar kwam ik een onprettige stelling met ongelijke lopers en zware stukken terecht. In de tijdnoodfase miste ik een toevallige kans op (symbolisch) voordeel, maar uiteindelijk werd het toch remise:

39. Ld5? 39. De7! wint pion e5. 39… Td1 40. Lc4 Ld4 Het is nu erg moeilijk om verder te komen voor zwart, maar er zit nog een winstpoging in. 41. De7 Tc1 42. Db7 Tc3 43. Dd5 g5 Deze dus. Gelukkig is het eindspel na de afwikkeling remise. 44. hxg5 h4 45. De4 h3+ 46. Kh2 Dxe4 Na 46… Dxg5 47. Kxh3 staat zwart gewoon een pion achter. In de partij staat ze dat ook, maar zonder dat wit verder kan komen (noch zwart). 47. Txe4 Lxf2 48. Tg4! Kg6 49. Kxh3 Le1 1/2-1/2

5 uit 6 tegen goede tegenstand is mooi, maar nu moest ik een zwartpartij overleven tegen Volokitin… en dat lukte helaas niet, ondanks dat ik tevreden was met de opening die op het bord kwam.

Eerder dit jaar in het Aeroflottoernooi had Volokitin deze stelling tegen Kotronias gespeeld. Die partij ging verder met 16… Lf8 17. a5 Tg7 18. cxd6 Lxd6 19. Pc5 Pf8 20. Db3 en wit won uiteindelijk. Ik had het idee dat de beter naar h6 kon en zwart meteen g4 moest voorbereiden. Dat leek me goed voor zwart, dus ik ging er graag op in.

16…h5 17. a5 g4 18. Pb5 g3 Een bekend pionoffer, dat wit vrijwel nooit aanneemt in deze variant. Ik ging er dus vanuit dat zwart goede compensatie heeft na aanname, maar het blijkt niet zo simpel te zijn… 19. hxg3 fxg3 20. Lxg3 h4 21. Lh2 Lh6 22. f4 Ja, als er een loper op e3 komt, een paard op f4 of g3, dame op g5, toren op g7 (of h7), ja, dan zou het prijsschieten zijn. Nu echter moet zwart gaan rekenen en speelt het niet vanzelf. Die opgave ging me niet goed af… 22…Pxe4?! Ik zag matbeelden met Le3+ en Pg3+, maar dat komt er helaas nooit in. De beste zet was het verrassende 22… h3! waarna het verder zou kunnen gaan met 23. cxd6 cxd6 24. Pxd6 Dxd6 25. fxe5 Le3+ 26. Kh1 hxg2+ 27. Kxg2 De7 28. d6 De6 29. Txc8+ Txc8 30. exf6 Dxe4+ 31. Lf3 Dd4 met ongeveer gelijk spel. 23. cxd6 Pxd6? Dit geeft gewoon een pion weg zonder compensatie 23… cxd6 24. Lg4 is beter voor wit, maar binnen de remisemarge. 24. Lh5 Tg7 25. Pxc7 Lh3?! 25… e4 26. Pxa8 exd3 27. Pc7 h3 28. g4 wint ook voor wit, maar biedt betere practische kansen. 26. gxh3 Pxf4+ 27. Kh1 Txc7 28. Txc7 Dxc7 29. Pxe5 Pxh5 30. Dxh5 Lg7 31. Pg4 De7 Ik had vooraf hoop dat 31… Dc4 vervelend voor wit zou zijn, maar bij nadere berekening zag ik dat het mat of damewinst zou zijn: 32. Ph6+ Lxh6 33. Tg1+ Lg7 34. Txg7+ Kxg7 35. Le5+ Kf8 36. Lxd6+ Kg7 37. Le5+ Kf8 38. Dh8+ Kf7 39. Dg7+ Ke8 40. Dg8+ Ke7 41. d6+ etc. Niet dat het in de partij niet zo is… 32. Lxd6 Dxd6 33. Df7+ Kh8 34. Tf5 1-0

En net zoals ik voor de overwinning op Rublevsky een beloning kreeg, kreeg ik voor deze nederlaag een straf: de volgende dag kwam Jobova met zijn 2707 tegenover me zitten. Ik had wel wit, dat wel. Ik kwam echter een pion achter, moest toen een loper geven voor zijn twee verbonden vrijpionnen, maar met mijn verre vrijpion dacht ik wel remise te kunnen maken. Dat had inderdaad gekund:

50. d7? Wit moet de zwarte f-pion veroveren en dat had gekund met 50. Kb7! Tf8 51. d7 Pf4 52. Tf2 Pd3 53. Tf5 Ke7 54. Kc7 Td8 55. Txf6 Txd7+ 56. Kc8 met een theoretische remisestelling. 50… Pf4 51. Th2 Pe6+ 52. Kb7 Ta4 53. Th7+ Kf8 54. Kc6 Ik dacht dat dit ook wel remise zou zijn, maar na Td4 zag ik het niet meer. Wit is in tempodwang… de toren wil op h7 blijven en de koning moet Txe4 met Kd6 kunnen beantwoorden. Uiteindelijk werd ik van de pion weggedrukt: 55. Th8+ Kg7 56. Th4 Pd8+ 57. Kc7 Pf7 58. Tf4 Tc4+ 59. Kb6 Pd8 60. Tf5 Txe4 61. Kc7 Pe6+ 62. Kd6 Kf7 63. Td5 Ta4 64. Td1 Ta6+ 65. Kd5 Ke7 66. Ke4 Pc5+ 0-1

Ja, zo zit je op bord vier, en zo zit je in het anonieme peloton. Gelukkig was mijn finish wel goed, maar daarover de volgende keer meer!

Ten opzichte van vorig jaar (toen het EK in Rijeka, Kroatie werd gehouden) zijn er een aantal dingen verbeterd, maar sommige dingen ook minder. Positief is dat de speellocaties in het centrum zijn en de hotels op loopafstand liggen. Jammer is dat het EK dames ergens anders wordt gehouden (al zien sommige dames dat anders, die doen aan beide EK’s mee!) en dat er verschillende speellocaties zijn, waardoor je alleen de partijen in je buurt kunt volgen. En er is nog een frustrerend minpunt aan dit toernooi, in ieder geval voor de deelnemers die in Hotel Astoria zitten: de internetverbinding is traag, als het uberhaupt al lukt om verbinding te maken.

De indeling voor de eerste ronde was niet ideaal: zwart tegen een veertienjarige Duitser, Matthias Bluebaum. Als ik wat scherper was geweest had ik dat ‘gewoon’ gewonnen, nu ging het met hulp:

Hier ligt 33…Db7 voor de hand, maar hoe gaat zwart verder na 34.Kg1 Tg2+ 35.Kh1? Er dreigt Dxb5 en ook Df3/De4 gevolgd door Td8 is gevaarlijk. De computer is echter niet onder de indruk en gaat verder met Tg5! 36. De4 [36. Dxb5 Txe5] 36… Tf5! 37. Kg1 Db6+ 38. Td4 Dg6+ -+ In plaats daarvan ging ik voor een dame-eindspel waarin ik nog wat kansjes hoopte te hebben.

33.. De6? 34. Td8+ Tf8 35. Txf8+ Kxf8 36. Dxb5 Dg4 37. Db8+ Kf7 38. e6+ Kf6 39. Dd8+ Kg6 40. Dd3+ Kh6 41. Dd2+ g5

Hier had ik 42. e7 De4+ 43.Kg1 Dxe7 44. Dc3 = verwacht en hoewel de witte koning wat benauwd staat, kan wit weinig gebeuren als hij geen rare dingen doet. Mijn jonge tegenstander deed dat wel, a tempo:

42. Dd5?? De2 0-1

Ook in de tweede ronde kreeg ik een Duitser, Gunther Beikert.

De man had zich goed verdedigd en met Lxe4 gevolgd door Td4 en Tb4 kan hij een vrij zekere remise pakken. In plaats daarvan gaf hij een pion weg: 28… Ld5 29. Pc5 Lxg2 30. Kxg2 Ke8 31.Pb7! Pd5 31… Td5 32. T1c6 Pa8 33. Tc8+ Kd7 34. Txb8 Kxc6 35. Pd8+ Kc7 36. Txa8 Txd8 37.Txa5 Tb8 38. Tc5+ Kd6 39. Tc3 32. Pxd8 Pxc7 33. Pc6 Tb6 34. Pxa5 en de rest was niet zo moeilijk meer: Pd5 35. Kf3 Kd7 36.Ke4 Pf6+ 37. Kd4 Pg4 38. f4 Pxh2 39. Kc5 Te6 40. Pc4 Pg4 41. a5 Kc7 42. Kb5 Tc6 43. a6 Pf2 44. a7 Pd3 45. a8D Tc5+ 46. Ka4 1-0

Ook in slechte stellingen zat het mee. Toen ik de volgende stelling had tegen het Giri-achtige talent Daniil Dubov wist ik vrijwel zeker dat ik zou gaan verliezen:

Hier ziet 22.Lf4 er simpel uit, zwart heeft helemaal geen tegenspel. In de partij kreeg ik dat wel:

22. Lxe4 dxe4 23. Lf4 De7 24. Lxd6 Dxd6 25. Pf4 Kh7 26. T1c6 Db4 27. T6c7 Het profylactische 27.Kg2 was beter. Nu moest ik gaan nadenken of ik 27…e5 moest inlassen of niet.

27…De1+!

27… e5 28. dxe5 De1+ 29. Kg2 e3 30. fxe3 Pg6 31. Tc2 Pxe5 32. h3 geeft wit nog goede winstkansen. De partijvoortzetting lijkt remise te maken.

28. Kg2 e3 29. fxe3 Pg6 30. Tc2 Pxf4+ 31. exf4 Dd1 32. e3 Dd3 33. T8c3 33. Kf2 Dd1 34. h4 Dh1 35. Tc1 Dh2+ 36. Kf3 Dxb2 = 33… De4+ 34. Kg1 b5 Wint een pion en dreigt ook een boel schaakjes te geven. Wit kan daar wel uit lopen, maar niet op een manier waarop hij geen verlies riskeert. 35. b3 b4 36.Tc5 Dxe3+ 37. Tf2 De1+ 38. Kg2 De4+ 39. Kg1 De1+ 40. Kg2 De4+ 41. Kg1 De1+ 1/2-1/2

De loting was gunstig voor me: ik mocht met wit beginnen tegen de Hongaarse GM Flumbort, vorig jaar winnaar van de challengers-groep. Dit jaar was hij minder goed in vorm, al kwam dat misschien ook wel door de slechte start:

Zwart moet kiezen: het paard op a8 slaan of laten staan? Hij koos voor het eerste: 20…Txa8? na 20…fxe5! 21.Lxb7 Tb8 heeft zwart genoeg compensatie voor de niet erg mobiele hengst in de hoek. 21.fxe5 Kh8 22.Lxb7! Natuurlijk keek ik naar mogelijkheden om zwart mat te zetten, maar er zit niets geforceerds in. Dan maar een andere strategie: materiaal pakken en behouden. 22..Tg8 23.Dd2! Om na 23…De5 24.Td1 waarna d4 valt. Verder is Le4 en Dh6 een latente dreiging. 23…Lb5 24.Te1 d3? 25.Le4 Nu dreigt 26.Dh6 dus. Zwart voorkomt dat door dameruil aan te bieden, maar het eindspel is door de sterke pion op f6 makkelijk gewonnen. 25…Dg5 26.Dxg5 Txg5 27.a4 Lxa4 28.Lxd3 Lb5 29.Le4 Tc5 30.Td1 Tc8 31.Kg2 h6 32.f3 Kg8 33.Kh3 Kf8 34.Kg4 Ke8 35.Kh5 1-0

Een mooie start, die ik meteen weer verpeste door in de tweede ronde met zwart te verliezen van de Duitse FM Markgraf. De volgende stelling was tekenend voor de partij:

Zwart kan nauwelijks meer bewegen, al hield ik het nog tien zetten vol.

Tegen Benjamin Bok kreeg ik een stelling die er remise-achtig uitzag:

Er zijn al veel stukken van het bord af en wit en zwart hebben evenveel zwaktes. Wit staat echter net iets actiever waardoor er wat kleine kansjes voor hem zijn.

21…Bxe4 21.Dxe4 Tbe8 22. a4 Dxa4 23. Txb7 Txb7 24. Dxb7 Da5?! 25. Tb1 Dc3 26. Dd5 a5?! (26…Te6 27. Tb7 Tf6) 27. Tb7 Tf8 28. Ta7

Er is heel wat gebeurd sinds het vorige diagram: wit’s dame en toren staan dominant en de c-pion is heel gevaarlijk.

28…Da1+ 29. Kg2 a4 30. c5 Dd1 31. c6 Db3 32.Dd7 Dc2 33. c7 e4 34. Txa4 e3 35. Tf4 e2 36. Txf7 Dit had hij gemist, al wint 36.Te4 ook. 36…e1P+ 37. Kf1 Txf7 38. c8=D+ Tf8 39. Dd5+ Kh7 40. Dxf8 1-0 Wel leuk: een minorpromotie en drie dames in de slotstelling.

Herman Grooten analyseerde mijn partij tegen Robert Ris (die verder ongeslagen bleef) maar ik wil daar nog een moment uitpikken.

Wit staat iets actiever, maar heeft wel een achtergebleven e-pion. Met de volgende zet wordt dat probleem opgelost: 20.e4! Het voordeel van deze zet is vooral dat de f-pion naar f5 kan om een octopus op e6 te ondersteunen. 20…fxe4 21.Tce1 e3 22.Dd3 Lh4 23.Te2? Hier had Robert consequent moeten zijn en met 23.Pe6! de kwaliteit moeten offeren. Na 21…Lf2+ 22.Txf2 exf2+ 23.Kxf2 Lxe6 24.dxe6 Ta7 25.f5 heeft wit met twee mooie lopers en een gedekte vrijpion meer dan genoeg compensatie voor de kwaliteit. In de partij had wit na 23…Lg4 24.Pf5 Lf2+ 25.Kh1 Lxf5 26.Dxf5 Df7 niet helemaal genoeg compensatie voor de pion achter en wist ik uiteindelijk te winnen.

Gil Popilsky offerde juist ten onrechte een kwaliteit:

Wit staat beter en daarom wilde hij waarschijnlijk de stelling compliceren: 23…Td4? 24.Pc4? Vrij snel gespeeld, maar na 24.Txd4! exd4 25.Pxd4 hangt een loper en heeft zwart geen tijd om op h2 te slaan. Ik had echter zijn volgende zet verwacht en gezien dat ik dan zou winnen: 24…Lb5? 25.Pxd4! exd4 26.Txd4 Lxh2 27.e5 Ook de kwaliteit teruggeven met 27.Pd6 is hier goed. 27…Lxc4 28.exf6 Lxe2 Ik had van tevoren deze stelling als gewonnen ingeschat, maar toen ik de stelling daadwerkelijk op het bord kreeg bleek het toch niet zo simpel. Na b.v. 29.De2 komt 29…De5 en wit kan door ruilen en Te3 dan wel een kleine kwaliteit terugwinnen, maar staat in het toreneindspel dan een pion achter. Na lang nadenken vond ik toch een winst: 29.Dd2! Er zat nog een andere winst in: 29.Tg4 De5 30.De1! wint ook een stuk. 29…Le5 Op 29…De5 komt nu 30.Td8! gxf6 31.Txf8+ Kxf8 32.Dh6+ Kg8 33.Dxh2 30.Tg4 Lxf6 31.Dxe2 h5 32.Te4 1-0 Tot mijn verbazing gaf hij hier op, maar goed, wit zet pionnen op f4 en c7 en zijn dame op c6 waarna er weinig hoop voor zwart is.

Mijn partij tegen Thomas Willemze was wisselvallig. Ik laat ‘m in diagrammen zien:

Het is veilig te stellen dat mijn loper op c6 beter is dan zijn paard. 28…gxh5 was hier een goed idee, al bleef ik na 28…Lf8 ook goed staan. Maar ik liet het bijna uit de hand lopen:

Opeens wordt zijn paard actief via g4. Dat was niet de bedoeling! Zijn 36.Td1 had ik echter niet verwacht, en in plaats van op b2 te slaan (ik was bang voor 37.f5, maar simpel 37…Lg7 wint dan) ging ik naar f5. Toen kon ik dame- en paardruil niet vermijden, en ontstond een eindspel met torens en ongelijke lopers waarin ik gelukkig nog beter stond.

Zwart wil met Kh7-g6 pion f6 gaan ophalen (en wit kan geen Ld4 doen met de toren op d2, en na ruil op c2 ook niet). Thomas probeerde het stellingsprobleem op te lossen door 43.g4!? hxg4 44.Kg3 en ik dacht ook dat hij daarmee een vesting had, maar opeens wist ik die te breken:

50.Td4? Ik vermoed dat 50.Th2 nog net remise maakt. 50…Th3+ 51.Kg2 Kh7 De koning kwam erbij, de loper ging via c2,d1 en f3 op d5 waarna hij beide f-pionnen kwijtraakte en ik won.

Dat was ook mijn laatste wapenfeit van het toernooi: tegen Turov kreeg ik kleine winstkansen in het eindspel, maar het was niet genoeg en tegen Robin van Kampen had ik nergens in de partij enig voordeel. Ik ging de laatste ronde wel in met een goede kans op de toernooioverwinning: Turov en ik hadden beiden 6 punten, maar hij had zwart tegen Markgraf, terwijl ik wit had tegen Peng, die vijf partijen op een rij had verloren. Maar na een paar onnauwkeurige zetten waren al mijn winstkansen tegen mijn voormalige clubgenote verdwenen, terwijl de Rus een goede partij won en daarmee ook het toernooi. Die laatste ronde was voor mij dus wel teleurstellend, maar een TPR van 2630 is niet slecht.

Maar hoe kwam het dan? Was het het eten in het hotel, dat de eerste dag vegetariersvriendelijk leek, maar daarna toch tegenviel? Of dat er geen gratis draadloos netwerk in de hotelkamers beschikbaar was? Dat ik voor vervoer van hotel naar speelzaal en terug afhankelijk was van auto’s van de organisatie? Dat mijn laptop het einde van het toernooi niet haalde? Nee, dat waren slechts lichte ongemakkelijkheden. Bovendien was naast het hotel een minibos waar het fijn wandelen was, en de speelzaal was ook prima in orde. Nee, de omstandigheden kan ik het niet verwijten.

Maar helemaal 100% voelde ik me niet, ik had een vreemde ziekte, sliep niet zo goed en was niet 100% gefocust. Het had anders kunnen lopen als ik op bepaalde momenten andere dingen had gedaan, en als mijn start niet zo slecht was geweest. Het begon al de eerste ronde: met zwart tegen Benjamin kan ik natuurlijk op safe spelen, maar ik wilde winnen, nam onverantwoorde risico’s, en verdedigde daarna ook niet goed:

Ik had hier een verdediging met Dd7 en Tc8 in mijn hoofd, maar had even gemist dat de volgorde uitmaakt: 27…Tc8? 28.Tbf1 En nu kwam ik erachter dat op 28…Dd7 wit wint met 29.Lxa4 gevolgd door slaan op f7. 28….Pe3? Na 28…Kd8 raakt zwart gewoon een pion kwijt, maar kan dan nog vechten. 29.Lxa4 Dxa4 30.Txe6+ Kd7 31.Td6+ Kc7 32.Dxe3 en met twee pionnen meer won wit makkelijk.

De slechts mogelijke start dus, maar goed, nog acht ronden te gaan, te beginnen met wit tegen Sipke. Vaak heb ik remise tegen hem gespeeld, maar afgelopen jaar op het NK won ik, dus dit keer weer misschien? In de opening bereikte ik echter niet veel en het was niet raar geweest (en misschien verstandig) als ik zijn remise-aanbod na 14 zetten aannam. Maar ik vond dat toch wel vroeg, en bovendien zat er best spel ik de stelling, dus ik speelde door. Ik kwam iets minder te staan, hij liet het even glippen, en het moment van de partij kwam op zet 27:

Zwart heeft net een pion gewonnen, maar zijn koning staat wel in het midden, en dat geeft mogelijkheden voor wit. Ik zat vooral naar veld d7 te kijken, maar had mijn aandacht beter op een ander veld kunnen richten. 27.Lh3? Heel sterk was hier 27.Pd6+! Na 27…Lxd6 28.Dxf6 wint wit met voordeel materiaal terug. Zwart kan ook 27…Kf8 doen. Een plausibel vervolg is dan 28.Dc4 Dd7 29.Lh3 Lxd6 30.Lxe6 De7 31.exf4 b5 32.axb5 axb5 33.Da2 en wint. 28…Pg5 is een betere verdediging, maar het is niet zo’n fijne stelling voor zwart. De partij was echter wel heel fijn voor zwart. 27…Pg5 28.Lg4 Tg8 Dit had ik natuurlijk verwacht, ik had alleen gemist dat na 29.Td7 Pe4 wit materiaal verliest. Helaas wint zwart na andere zetten ook materiaal. 29.Kf1 Pe4 30.Lh5+ Kf8 31.Dd4 Tg5 32.Lg6 32.Lf3 Td5 verliest ook. 32…Txg6 33.Pxg6+ Lxg6 en zwart won.

Nul uit twee, dan maar remise maken met het Turbo-Russisch tegen Jan Smeets. De opening ging ook goed voor me: hij moest lang denken, ik kon het vlot spelen en begon na te denken in de volgende stelling:

Ik wist dat De8 een bekend idee was, maar ook d5 is interessant. Uiteindelijk koos ik toch voor de beste zet: 14….De8 15.Ld3 Veel keus heeft wit niet, want er dreigde Pxd4. 15…Te7? Natuurlijk wist ik dat het idee van 14…De8 was om op e3 de kwaliteit te offeren. Na 15….Txe3 16.fxe3 Dxe3+ 17.Kh1 Pxd4 kan wit met 18.Te1 Df2 19.Tf1 remise forceren en Jan was dit ook van plan, maar ik maakte me zorgen over 18.Pxd4 Dxd4 19.Df3 c6 20.Df5. Zwart kan h7 echter gewoon met Dh4 verdedigen. Ook 18…Lxd4 is mogelijk, maar ik was opeens bang voor 19.Lxh7+. Ten onrechte, na 19…Kxh7 20.Dh5+ heeft zwart nog 20…Dh6 met winst. Nu staat zwart na 15…Te7 niet meteen verloren, maar wit heeft wel gekregen wat hij wil: loperpaar en ruimtevoordeel, en wat ik vreesde gebeurde ook: ik werd langzaam weggeschoven.

En het had nog erger kunnen zijn, want dit is de stelling die ik in de vierde ronde tegen Erwin kreeg:

Erwin had een sterk nieuwtje gebracht, waar ik niet goed op reageerde. e4 is ten dode opgeschreven, andere pionnen zijn ook zwak en mijn loperpaar doet weinig. Uiteindelijk verloor ik niet e4 maar e2, maar ik kreeg zowaar wat activiteit:

Ik droomde al van een a-pion die ondersteund door mijn loperpaar naar a8 zou gaan. Zover kwam het niet:

Hier kan zwart op op a4 slaan. Hij was bang dat Ld4 en Te7 gevaarlijk zou zijn, en dat was ook mijn plan, maar zwart kan Lb5, Tc8+ en Tc4 doen, dat lijkt me wel te winnen voor zwart. In plaats daarvan deed hij 44….Tf8 waarna de torens geruild werden en uiteindelijk deze stelling ontstond:

Zonder g- en h-pion had ik een simpele blokkade gehad, omdat de zwarte koning niet op de damevleugel kan binnendringen. Dankzij de koningsvleugelpionnen kan zwart met zijn koning wel op e4 komen, maar toevallig is het dan nog remise: 72…h4 73.gxh4 Kf4 74.Lb2 Ke4 75.Kf1 Ke3 76.Ke1 Met de pion op d4 zou zwart nu winnen met d3 Lc1+ d2+, maar zover komt het niet. Lh5 77.Lc1+ Kd3 78.Lb2 d4 Zwart kan met 78…Kc2 de witte loper winnen, maar wit gaat dan met zijn koning naar d4 en speelt zijn h-pion naar voren waarna die tegen de laatste pion van zwart geruild wordt. 79.Kf2 En nu heeft wit toch een vesting: de koning moet de d-pion blijven dekken en na Ke1 Ke3 heeft wit altijd Lc1+ en Lb2. Erwin probeerde het nog wat zetten maar gaf het toen remise.

In de vijfde ronde had ik het eindelijk makkelijk: na 16 zetten bood Friso in gelijke stelling (maar een uur achter op de klok) remise aan. Het zou mijn enige remise met zwart worden. Ik hoopte dat dat de ommekeer te zijn, en met wit tegen Robin van Kampen waren er twee momenten waarop ik voordeel had kunnen krijgen, maar ik liet de kansen liggen en hij hield vrij makkelijk remise. Het ergste moment van het toernooi kwam in de zevende ronde met zwart tegen Loek:

Na een afwikkeling waarin ik toren en twee pionnen tegen twee lopers kreeg liet ik wit kansen op actief spel liggen en kwam ik daarom passief te staan. De diagramstelling is volgens de computer gelijk, en het lijkt me ook remise, al moet zwart wel af en toe een enige zet daartoe vinden, makkelijk is het dus niet. Maar we zullen nooit weten of het mij gelukt zou zijn de stelling te keepen, want ik deed 48….Dh6?? en gaf na 49.Lg8+ op.

Maar tegen Wouter wist ik een toreneindspel met een pion meer te bereiken. Zou ik dan eindelijk gaan winnen?

Bij dit soort stellingen (met de pion op a7 en de toren op a8) gaat het erom of wit met zijn koning een zwakke pion van zwart kan winnen en/of een vrije f-pion kan maken. Op e6 staat een pion die wit kan proberen aan te vallen, maar met de koning op d7 houdt zwart zijn koning op f7 en zal niet in tempodwang raken. Wit kan vervolgens h3, g4, f5 en f6 spelen: die pion kan met koning noch toren slaan. Hij kan ‘m echter wel gewoon negeren. Stel nou echter dat zwart een keer g6 speelt, dan wint wit wel door met zijn koning naar d7 te spelen, omdat zwart dan niet de pion met zijn koning kan verdedigen. Zwart kan dan nog wel Ta6 doen, maar na Ke7 is hij dan in tempodwang en raakt de pion kwijt. Zwart heeft echter geen reden om g6 te spelen.

Een winstplan voor wit is om de h-pion tegen de g-pion te ruilen, vervolgens de h-pion naar h5 te spelen (en als zwart niet snel zijn koning van f7 naar h7 speelt, zelfs naar h6) en dan met de koning naar d7 te gaan. Het probleem is dat zwart dat laatste kan voorkomen.

39.Kg1 Ta4 40.Kg2 Een betere poging was 40.Kf2 om te hopen dat zwart 40…h4?? doet (waarna het witte winstplan wel werkt). 40…Kg6 41.Kh3 Ta3 42.Kh4 Ta4 43.h3 Ta3 En nu verdedigt zwart na 44.g4 hxg4 45.Kxg4 met Kh7! 46.h4 g6 47.Kg5 Kg7 48.Kg4 Kh7 en witte koning komt er niet uit. In de partij probeerde ik nog 44.Te8 maar Wouter hield het zonder problemen remise.

Inmiddels was mijn computer kapot en mijn voorbereiding op Anish was dus niet ideaal, maar toch bleek ik beter voorbereid en met zwart kreeg ik een best fijne stelling. Althans, dat dacht ik, en dat was ook zo, maar ik had toch dieper in de stelling moeten duiken.

Tot hier kende ik het, hij was al eerder op eigen kracht bezig. 12.La3 Te8 Hier is ook 12…Tf7 mogelijk, om na 13.Tad1 Pd7 14.e4 f4 te doen. 13.e4 De Pc6 De computer vindt 13…f4 14.exf4 Pc6 15.f5 Df6 16.Lh3 Kh8 17.Tad1 gxf5 18.exf5 Lh6 (Jasper Geurink) in eerste instantie heel goed voor wit, maar na een paar minuten komt hij erachter dat zwart toch wel goeie compensatie voor de pion heeft. 14.exf5 Lxf5 15.Db3 Pa5 Snel gespeeld, maar als ik langer had nagedacht had ik 15…e4 met bijna gelijk spel gespeeld. 16.Da4 b6? Maar nu is het echt mis. Na 16…e4 is het nog steeds moeilijk voor wit om voordeel te behalen. Hij kan (tijdelijk) een pion winnen, maar blijft met de zwakke c-pionnen zitten. 17.Tad1 Dc8 Ik had gemist dat ik geen 17…Df6 kon doen wegens 18.Pxe5 18.Pg5! c6 19.c5! En weer moet zwart 19…e4 met vechtkansen doen. Na 19…Dc7? 20.Lb4 kon ik opgeven.

Zodoende kwam ik op 2 uit 9. Hoe nu verder? Eerst maar eens voorbereiden op het NK Magic the Gathering. Hopelijk doe ik het daar beter…

Ik won het toernooi (en de laatste drie partijen) vooral door eindspeltechniek. In de derde ronde had ik al een eindspel met een pion meer gewonnen, maar in de vijfde ronde moest ik het echt laten zien tegen een vaste gast van het toernooi, de Letse grootmeester Miezis.

Na de opening (”de vreemdste Siciliaan ooit” volgens de toernooisite) had ik geen voordeel, maar wel een originele stelling. In het vroege middenspel kreeg ik wel voordeel, dat gaf ik weg, maar hier maakte mijn tegenstander de fout dames te ruilen: 36.. Dxc5+ 37. Pxc5 Pc6 38. Pd7 Lg7 39. Lc7 Ld4+ 40. Ke2 f6 41. Pb8! Nu ontstaat er een lopereindspel waarbij wit volgens het bekende principe van twee zwaktes moet kunnen winnen: h6 is zwak, a5 is zwak, en het laatste voordeel zal ingeruild worden voor dat van de verre vrijpion. 41… Pxb8 42. Lxb8 Lb6 43. Ld6 Kf7 44. Kd3 44. b4 Ke6 45.Lc5 wint, maar had ik niet gezien. Wit moet echter oppassen met h6 ophalen: ik had eerst wel het plan naar f8 te gaan met mijn loper, maar zag dat de loper ingesloten zou raken. 44… Ke6 45. Lg3 Kd7 46. Le1 Kc6 47. b4 axb4 48. Lxb4 Lc7 49. h3 Le5 50. Lf8 Kb6

51. Kc2 Hier wint 51. Lxh6 Ka5 52. f4 gxf4 53. Lg7 maar mijn zet is ook goed genoeg. 51… Kc6 52. Kb3 Ld4 53. Lxh6 Kd6 54. f4 Le3 55. fxg5 fxg5 56. h4 Ke5 57. Lxg5 Ke4 58. a5 1-0 Zijn vlag viel, maar wit doet na 58…d4 gewoon 59.Kc2 en gaat daarna met zijn pionnen doorlopen.

Tegen de andere Letse grootmeester, V. Meijers, kreeg ik na de opening het voordeel van twee lopers tegen twee paarden. Wat is dan over het algemeen de strategie die je als loperpartij gebruikt? De paarden willen steunpunten, dus ga je met je pionnen zorgen dat de paarden die niet krijgen. Verder kun je elkaar dekkende paarden binden door ze aan te vallen. In dat licht zijn de volgende zetten logisch:

23…g5! 24. h3 h5! Ik wilde g4 en Pg3 niet toestaan. 25. Tfd1 Ld7 26. Pd4 Te3 27. Pce2 Tae8 28. Td2

En nu is het tijd om te gaan cashen: 28…h4 29. g4 Lxd4 30. Pxd4 Tg3+ 31. Kh2 Tee3 32. Tc7 Txh3+ 33. Kg1 Lxg4 34. Txb7 Teg3+ 35. Tg2 Txg2+ 36. Kxg2 Td3 37. Pc6 h3+ 38. Kg1 Td1+ 39. Kf2 h2 40. Pe7+ Kf8 0-1

In de laatste ronde was er weer een mogelijk dilemma of ik remise moest geven of niet (net als vorige week in Spijkenisse, al vond de webmaster van de schaakbond dat ik dat dilemma niet had horen op te schrijven). De indeling zorgde er echter voor dat ik genoeg reden had om te spelen: ik stond een halfje voor op Afek die naast me tegen Miezis kon proberen me te achterhalen. Daarnaast had ik ook bijna 400 ratingpunten meer dan mijn tegenstander (Rob Witt), dus speelde ik gewoon maar en weer won ik een technisch eindspel. Afek (die een heel goed toernooi speelde, alle niet-grootmeesters onder zijn tegenstanders versloeg en zo weer met zijn rating boven de 2300 komt) kwam in de buurt van winst, maar won niet en zo werd het gat dus een punt (maar hij werd toch nog ongedeeld tweede). De Letse grootmeesters eindigden met de meesters Pliester en Van Kampen op de derde plaats.

Maar goed, dit geeft vertrouwen voor het NK!

Van tevoren mikte ik natuurlijk op de toernooiwinst, al had ik niet verwacht al mijn partijen te winnen. Ik had ook sinds de laatste ronde van de KNSB niet meer gespeeld, en dit was mijn eerste toernooi sinds mijn rating boven de 2600 was gekomen. Het toernooi telde echter niet mee voor de fide-rating: van tevoren vond ik dat wel best, achteraf gezien is het natuurlijk jammer, dat waren toch weer 9 punten geweest (en hoe hoger je komt, hoe moeilijker punten te verdienen zijn!). Maar goed, het geeft wel vertrouwen dat er blijkbaar nog rek in mijn rating zit.

Mijn grootste concurrent was Rick Lahaye (tegenwoordig wonend in Nijmegen, maar nog steeds lid van de organiserende schaakvereniging) en hij maakte het ondanks al mijn overwinningen spannend door voor de laatste ronde maar een half punt achter te staan. Uiteindelijk eindigde hij op vijf uit zes door Désiree en Sophia twee keer te verslaan en tegen Peng een heel spannende en een vrij saaie remise te spelen. Die spannende remise had hij zowel kunnen winnen als verliezen, maar verder viel er op zijn tweede plek niets af te dingen.

Als regionale mannelijke jeugdschaker deed Peter Ypma uit Gouda mee. Hij heeft nog niet zo’n erg hoge rating (2160) maar hij stijgt wel ongeveer honderd punten per jaar, en als ie dat nog een tijdje volhoudt kan ie ver komen. Dit toernooi leek hij het verrassend goed te doen: hij begon met 2 uit 3, maar in de tweede turnus kwam daar maar een halfje bij, waarmee hij nog wel gedeeld derde eindigde. De remise tegen Peng met zwart was natuurlijk erg knap, maar de wedstrijdmentaliteit (vooral vechtlust) kan nog wel beter. Tegen Peng gaf hij vroeg op, zo vroeg dat Peng de opgave niet wilde accepteren (zodat de partij pas beslist werd nadat Peng aangetoond had een goede techniek te bezitten) en in zijn eerste partij tegen Désiree gaf hij remise in een stelling die goede winstkansen bood, en nog wel zonder risico:

Dame naar e1, pion naar g6, koning naar g7, dan een keertje f5 goed timen, wellicht g5-g4… het is wellicht nog wel remise, maar in de analyse wist ik het wel te winnen met zwart. Maar als je het niet probeert dan win je het niet, da’s logisch.

Peng had net met haar gezin een vakantie in een huisje achter de rug, maar hier was ze niet erg goed in vorm. Het speeltempo (2 uur voor de hele partij) is ook niet in haar voordeel; vaak kwam ze in tijdnood (en als je dat eenmaal bent, blijf je dat ook met dit tempo) en dan komen de fouten ook. Ik won zelf mijn eerste partij tegen haar redelijk overtuigend, maar in de tweede gebeurde er iets raars.

De partij werd op zondagochtend vroeg gespeeld en bij het ontbijt (waar Peng er niet helemaal uitgeslapen uitzag) werden er ook grapjes gemaakt, in de trant van “Ik ga maar op een goedkope truc spelen in de opening”. Maar voortaan ga ik maar een minder grote mond hebben in deze stelling, want wat gebeurde er:

9.a3 a4?? Ik zat al een tijdje te azen op deze bekende truc, en normaalgesproken kan wit niet op b4 slaan omdat ze dan de dame verliest. Met de dame op f6 is het iets anders. Niemand in de zaal (inclusief de spelers zelf) had het echter door, ik zag het pas toen ik thuis de partij met Rybka aan invoerde… 10.Dxb4?? Dit kan nu wel, dat had ze goed gezien. Echter, na 10.axb4 axb3 11.Txa8 wint wit gewoon, zwart verliest nog een stuk. 10…Pc6 11.Pd5 exd5 12.Dc3 Le6 13.cxd5 Lxd5 14.Lc4 Df7
Enfin, lopers en dames werden geruild en er ontstond een eindspel met gelijke kansen. Dat kun je remise geven, maar we speelden door. Niet dat ik per se wilde winnen, maar ik vond het wat vroeg op remise aan te bieden. Na zet dertig had ze nog maar 14 minuten over, en hoewel de stelling nog steeds gelijk was, zag ik toen wel wat mogelijkheden ontstaan.

Zwart heeft wat schijndreigingen, en de volgende zet kostte daarom zes minuten: 31. Tc3 Speelbaar, al krijgt zwart nu een plusje. Txc3 32. bxc3 Pd5 33. c4 Ook nog speelbaar, maar 33.Kd2 lijkt me eenvoudiger, en nu begon ik serieus aan winst te denken. 33…Pc3+ 34. Ke3 Pb1 Wint een pion, maar fataal is het nog niet. 35. Pb2 Pxa3

36. Kd3 Vooral niet 36.d5? Pc2+ 37.Kd2 a3! -+ d5 En nu moet wit kiezen, en met nog vijf minuten op de klok is dat niet eenvoudig… 37. Pxa4? 37.c5! b5 38.Kc3 Pc4 39.Pd3 is nog remise, te veel zwakke pionnen die het witte paard kan aanvallen. 37… Pxc4 38. Pc3 Kc6 Nu is het denk ik wel technisch gewonnen. Het winstplan is niet zo moeilijk, gewoon de normale strategieregels volgen: eigen stukken (paard/koning) proberen actief te hebben, die van de tegenstander passief houden, en vrijpionnen moeten ondersteund worden. Ik moest wel oppassen dat niet de g-pionnen geruild worden (b.v. als wit g4 doet en op Pxg4 kan reageren met Pf3 of Ph3), de g-pion ruilen tegen de d-pion is wel prima. Alle zetherhalingen zijn natuurlijk ook prima voor mij (vanwege de klok) maar dat bleek niet nodig. 39. Pe2 g5 40. hxg5 hxg5 41. Kc3 Kb5 42.Kb3 Pd2+ 43. Kc2 Pe4 44. f3 Pf6 45. Kb3 Ka5! 46. Pc1 Ph5 47. Pe2 g4 48. fxg4 fxg4 49. Pc3 Pxg3 50. Pxd5 Pf5 51. Kc3 g3 52. Pf4 Ph4 53. d5 Kb5 54. Kd4 g2 55.Pe2 Pf3+ 0-1

Désiree Hamelink is geloof ik al haar hele leven lid van Spijkenisse, net als haar vader. De laatste tijd is ze echter vanwege een drukke baan weinig actief als speler en besteedt ze op schaakgebied haar tijd voornamelijk aan training geven en organisatie (bij dit toernooi was ze de penningmeester). Eigenlijk was het ook niet de bedoeling dat ze zou meedoen, maar andere vrouwen met een behoorlijke rating hadden geen zin of tijd, dus combineerde ze nu maar de rol van organisator en speler. Ze zal er niet veel van verwacht hebben, en heel goed ging het ook niet: twee remises tegen Peter, twee nederlagen tegen Rick (hoewel ze met wit best goed kwam te staan) en twee nederlagen tegen mij, al was ze best taai. Met wit had ik 57 zetten (en goede techniek) nodig om het punt binnen te halen:

Ik had een paar zetten eerder een pion gewonnen. Als de g-pion op g4 had gestaan, dan was de winst niet zo moeilijk geweest, maar met de pion op g5 heeft zwart een blokkade op de koningsvleugel. Dat was de reden dat ze alle torens ruilde, maar dat bleek toch niet zo verstandig. Ik had verwacht dat ze haar koning naar g6 (of f5) zou spelen, waarna ik mijn loper naar f4 speel, en dan een toren naar h6 (of d6) om die koning weer terug te dringen. Naast de stelling was de kloksituatie ook nog gunstig voor mij: ik had 45 minuten, zij nog 14 minuten. Ik had er dus wel vertrouwen in, want zelfs als de winst technisch lastig zou zijn, zou ik met heen en weer schuiven haar in tijdnood kunnen laten komen en zo fouten afdwingen. Dat bleek echter (net als tegen Peng) niet nodig.

35…Txd1+ 36. Txd1 Td8 37. Txd8+ Pxd8 38. Kf2 Pe6 39. f4 Kg7 40. Kf3 Kg6 41. Kg4 Pd4 42. Le1 Pf5 43. Lc3 Wit heeft het mooi staan nu: zwart kan alleen maar afwachten. Natuurlijk zijn er geen boodschappen te doen op g4 voor de witte koning, hij moest daar alleen even staan om de witte loper gelegenheid te geven op een beter veld te komen. Het eten is op de damevleugel te vinden.